Φοβερή η φωτογραφία που τράβηξα από έναν στύλο του χωριού... Δείτε,επάνω το ετήσιο μνημόσυνο της αδερφή μου και ακριβώς από κάτω η κηδεία του άντρα της Γιάννη. Καμιά φορά οι συμπτώσεις είναι κάτι το φοβερό...

Η παρουσία σε μια κηδεία είναι ένα πολύ επώδυνο συναίσθημα. Είσαι εκεί, μέσα στο κρύο, όρθιος να προσπαθείς να κρατηθείς δυνατός, να ξεπεράσεις τις όποιες δυσκολίες. Να συνηθίσεις στην ιδέα του αποχωρισμού...

Τον νεκρό τον ξενύχτησαν χθες το βράδυ. Και όλη μέρα, από το πρωί πέρασε πολύ κόσμος από το σπίτι για να αποχαιρετίσουν τη σορό. Ψιλοβρέχει κιόλας... Χειμωνιάτικος καιρός...

Ο Κωστής της Μαρίνας έχει ανοίξει ένα τεφτέρι κι καταγράφει τα χρήματα που δίνει ο κόσμος, τις εισφορές. Στο σχολείο, στην Εκκλησία, στο Νηπιαγωγείο... Δεν ξέρω γιατί, αλλά ποτέ δεν κατάλαβα, τέτοιες ώρες που αποχαιρετώντας έναν δικό σου άνθρωπο πρέπει να συνεισφέρεις κάπου. Ρώτησε κανείς αν αντέχει οικονομικά ο άλλος πριν καθιερώσουν το έθιμο; Ας είναι, τι ψάχνω τώρα...

Απογευματάκι Τρίτης 24.1.2012. Όλο και περισσότερος κόσμος μαζεύεται μέσα και έξω από το σπίτι. Μπαίνουν, προσκυνούν και βγαίνουν έξω να κουβεντιάσουν. Αχ αυτή η κουβέντα στις κηδείες...

Έχεις ατέλειωτο χρόνο και μπορείς να μιλήσεις για όλους και για όλα. Άσε που έχεις να δεις τόσους ανθρώπους ύστερα από πολλά χρόνια...

Το 'χουν αυτό στα χωριά. Στις μικρές κοινωνίες. Βρίσκονται στις χαρές και λύπες. Μοιράζονται πράγματα. Από ανάγκη να γεμίσεις το χρόνο σου κάθε γεγονός που συμβαίνει έχει τη δική του μεγάλη αξία...

Τρεις παρά έρχεται η νεκροφόρα. Οι άνθρωποι, επαγγελματίες, ξέρουν πώς να κινηθούν και τι να κάνουν. Παίρνουν τη σορό. Ακολουθούμε όλοι πίσω. Πού και πού ρίχνει κάποια σταγόνα και κάνει πολύ κρύο.

Τραγικές φιγούρες οι κόρες του Γιάννη και οι γαμπροί του. Οι γυναίκες κλαίνε, οι άντρες είναι ή φαίνονται λίγο πιο δυνατοί. Η διαδρομή μέχρι το νεκροταφείο δεν είναι μεγάλη. Σιγανό βήμα, τόσο που για μένα που λείπω χρόνια, είναι μια ευκαιρία να παρατηρώ πράγματα. Και μου 'ρχονται ένα σωρός θύμισες από τα παιδικά μου βιώματα...

Οι στύλοι έχουν τα αγγελτήρια θανάτου. Κηδείες, μνημόσυνα... Το χειμώνα είναι γεμάτοι από αυτά. Το καλοκαίρι βάζουν και καμιά αφίσα για εκδήλωση, κανένα λυράρη που παίζει στο τάδε κοντινό πανηγύρι... Λειτουργούν σαν... πίνακες ενημέρωσης. Φωτογραφίζω έναν με τον οποίο “ντύνω” και τη σημερινή εγγραφή. Επάνω το μνημόσυνο της αδερφής μου,κάτω η κηδεία του άντρα της. Συμπτώσεις κι αυτές...

Στην εκκλησία όλα είναι πιο εύκολα... Τόσες ώρες όρθιοι κι ύστερα από το ταξίδι, νοιώθω πολύ κουρασμένος. Η Στασούλα μας περιμένει σπίτι με ζεστό φαγητό. Ύστερα κουβέντα και κατά τις 6 το απόγευμα πήγα για ύπνο. Έναν ύπνο βαθύ ώς το πρωί, στις 7.30 που σηκώθηκα...

Ήταν ωραίο το ταξίδι... Όμως, τίποτα δεν τελειώνει. Όλα αρχίζουν ξανά από την αρχή...

Νέοι ορίζοντες ανοίγονται μπροστά μου πια...

Η φωτογραφία αυτή έχει τραβηχτεί πριν 11 χρόνια στα γραφεία της Σωκράτους, στον 5ο όροφο. Είμαι μαζί με τον Βασίλη Ασημάκη, κάναμε ύλη πολιτικού τότε... Τραβηγμένη από τον Ευθύμιο Ν. Τσίκνη, Διεθνές Πρακτορείο Ειδήσεων - Εκδόσεων και Φωτογραφικών Επικαίρων...

Η προηγούμενη Πέμπτη ήταν η τελευταία εργάσιμη μέρα μου στην “Κ”. Μια δύσκολη από πολλές πλευρές μέρα. Μόλις είχε τελειώσει μια 48ωρη απεργία στον Τύπο και έπρεπε μέσα σε λίγες ώρες να ολοκληρώσουμε τρεις εκδόσεις. Την Παρασκευή, του Σαββάτου και της Κυριακής...

Ήξερα, είχα συζητήσει, το περίμενα πως θα ήταν το τέλος. Αλλά όταν έρχεται είναι κάπως πιο διαφορετικά απ' ότι το έχεις πλάσει με τη φαντασία σου.

Ο Στάθης λείπει σε άδεια μιας εβδομάδας. Από Δευτέρα θα στριμώξουν τα πράγματα στην ύλη του Αθλητικού. Είπε λοιπόν να πάρει ένα μικρό υπόλοιπο που είχε...

Πέμπτη βράδυ στις 8. Κοντεύουμε τα Σαββατοκυριακάτικα. Το ξέρει κι ο Μπάμπης ότι είναι η τελευταία κοινή βραδιά μας, απόψε στην “Κ”. Ένα γλυκό παράπονο του βγαίνει: “Δε μου είπες, λαμβάνω την τιμή να αναφέρω ότι το φύλλο τελείωσε” λέει. Γελάω. Δεν το 'χω αυτό το κουράγιο. Άνθρωπος είμαι. Δεν το 'χω...

Έφυγα γύρω στις 10.30 το βράδυ από την εφημερίδα. Δεν ήμουν και σίγουρος ότι ήταν η τελευταία μου μέρα δουλειάς. Η ειδοποίηση που περίμενα από τον κ. Κορδά δεν είχε γίνει...

Παρασκευή μεσημέρι στην ΠΕΤ. Χτυπάει το κινητό μου. Είναι εκείνος. “Έλα Νίκο, ο Βαγγέλης είμαι... Όλα είναι έτοιμα. Θα κατέβεις να υπογράψεις;" Δεν μπορώ. Είμαι λίγο κρυωμένος. ”Θα έρθω αύριο, αν είμαι καλύτερα”. “Κανένα πρόβλημα, έλα όποτε θες”.

Σάββατο πρωί γύρω στις 10.30 ξεκινώ για της εφημερίδα. Σε δέκα λεπτά είμαι εκεί. Το λογιστήριο έχει έτοιμα τα χαρτιά. Υπογράφω. Τέλος.

Ανέβηκα στο γραφείο μου, στον γ' όροφο. Ερημιά. Το εμπορικό λείπει και η βάρδια του κυριακάτικου δεν έχει έρθει ακόμα.

Μαζεύω τα πράγματά μου, από τα συρτάρια μου. Συρτάρια που ποτέ, αυτά τα 12 χρόνια που ήμουν εδώ, δεν κλείδωσα. Τρεις ναύλον τσάντες τα υπάρχοντά μου. Η μια χρησιμοποιημένο χαρτί από τον εκτυπωτή για τις σημειώσεις μου, πολύτιμο εργαλείο δουλειάς.

Μια ώρα μετά φεύγω. Θα ξανάρθω κάποια στιγμή να χαιρετίσω τα παιδιά. Όλα έγιναν τόσο “βιαστικά” ή μου φαίνεται έτσι, επειδή είναι λίγο πριν την ώρα του;

Από σήμερα η “Κ” είναι ένα ωραίο παρελθόν για μένα. Μια μοναδική εμπειρία στον ημερήσιο Τύπο...

Και το βράδυ χαλαρά για ταινία στο CITY CINE στο Μπουρνάζι να δούμε μια πολύ όμρφη ταινία...

Η φωτογραφία αυτή πρέπει να έχει παρθεί μια Κυριακή από τις βόλτες μας στο όρος του Αιγάλεω. Δείτε, παιδί ακόμα, με μακρύ μαλλί και φαβορίτες, κασκόλ, και καμπάνα παντελόνι. Δεκαετία του εβδομήντα. Αυτά ήταν στη μόδα τότε, όπως και το στρατιωτικό μπουφάν...

Η βουτιά στο παρελθόν έχει το χάζι της... Λειτουργεί σαν αγχολυτικό μερικές φορές. Και υπάρχουν στιγμές που το έχουμε τόσο ανάγκη... Θυμάμαι με τι όνειρα, με τι ελπίδες, με τι κουράγια και δύναμη έκανα αυτό το ταξίδι από το μικρό επαρχιακό χωριό στο χάος της μεγαλούπολης...

Εκεί ήμουν μια μονάδα, δακτυλοδεικτούμενη, εδώ χαμένος μέσα στην ανωνυμία της πολύβουης Αθήνας... Άσε που υπήρχε πάντα η δυνατότητα να το παλέψω, να γίνω κάποιος και να ξεφύγω από τη μετριότητα και τη μιζέρια... Έτσι νομίζαμε τότε... Και ήμουν μόλις 15 χρονών... Και θαρρούσα πως ήμουν σε θέση να παίρνω αποφάσεις για το μέλλον μου.

Όταν αντιλήφθηκα το λάθος ήταν αδύνατον να κάνω πίσω. Για τα δεδομένα της εποχής, η μόνη επιστροφή που θα δικαιολογούνταν ήταν η επιτυχημένη επιστροφή...

Το πάλεψα όσο μπορούσα... Μέσα σε δύσκολες συνθήκες. Χωρίς καν να γνωρίζω τη γλώσσα. Ξεκίνησα απ' αυτό. Να μάθω ελληνικά. Και σωστά ελληνικά. Όχι γιατί είχα κανένα κόμπλεξ σε σχέση με τη μητρική μου γλώσσα, τα κρητικά, αλλά η ανάγκη επιβίωσης επέβαλε τα... ελληνικά.

Τα πρώτα χρόνια έμεινα στο οικοτροφείο του ΟΑΕΔ στα Ναυπηγεία Σκαραμαγκά. Δύσκολα χρόνια... Ήταν η κοινή συμβίωση με παιδιά από όλη την Ελλάδα που γνώριζα για πρώτη φορά. Δώδεκα άτομα σε ένα θάλαμο, φαγητό, δουλειά, μελέτη. Και η ανάγκη να προσθέσω γνώσεις. Το ένοιωθα ότι τις χρειαζόμουν...

Ο πρώτος χρόνος πήγε στην προσαρμογή, στη γνωριμία με τα παιδιά εκεί. Ακόμα θυμάμαι πολλά από τα ονόματά τους... Δεν θα ξεχάσω μια χειρόγραφη αθλητική εφημερίδα που έβγαλα εκεί, μου τη θύμισε ο Παναγιώτης που βρήκε στο χωριό και έφερε, μερικά αντίγραφά της... Κυκλοφορούσε κάθε εβδομάδα και αναρτούνταν στον πίνακα ανακοινώσεων από όπου και τη διάβαζαν οι ενδιαφερόμενοι.

Δεν θα ξεχάσω ποτέ τις βόλτες μου, τις Κυριακές στο όρος του Αιγάλεω (απ' όπου και η φωτογραφία που συνοδεύει το κείμενο...) στο Αιγάλεω, στο Παγκράτι, στην Αθήνα... Μικρά οδοιπορικά που καταγράφονταν... Συχνά μου άρεσε να είμαι μόνος και με συντροφιά χαρτί και μολύβι να γράφω. Γράμματα που έστελνα στους γονείς μου, πρωτόλεια κομμάτια, ότι μπορούσε να φανταστεί κανείς... Πολύ προχωρημένα πράγματα για την εποχή.

Ύστερα διαπίστωσα πως δεν αρκούσε μόνο η όρεξη. Χρειάζονταν και κάποια τυπικά εφόδια. Κι έτσι αποφάσισα να γραφτώ στο νυχτερινό γυμνάσιο, να βγάλω την τάξη που είχα χάσει στο Καστέλλι. Το έκανα. Με μεγάλη δυσκολία, αλλά το έκανα... Το πρωί στα ναυπηγεία, το απόγευμα σχολή και το βράδυ γυμνάσιο στο κέντρο της Αθήνας...

Τελειώναμε, θυμάμαι, γύρω στις 10 το βράδυ από το σχολείο στην πλατεία Βάθη και μέχρι να γυρίσω πίσω στο οικοτροφείο, με τη συγκοινωνία της εποχής, πήγαινε 11.30. Γκρίνια και απειλές από τους αρμόδιους που... αργούσα. Έπρεπε να είμαι εκεί από τις 10 που ήταν το σιωπητήριο...

Άφησα πίσω μου τη σχολή, δεν πήρα ποτέ το χαρτί της κι ας “έμαθα” όλες τις ειδικότητες και πήρα το χαρτί από το γυμνάσιο. Αυτό ήθελα, αυτό ήταν η επιλογή μου.

Στο μεταξύ άρχισε να ξεκαθαρίζει μέσα μου τι θέλω να κάνω επαγγελματικά στη ζωή μου και πάλεψα με ξεχωριστή υπομονή και επιμονή. Το πέτυχα, όχι με δυσκολίες, αλλά τα κατάφερα... Μπήκα σε ένα επαγγελματικό χώρο, ξένο σε μένα αλλά αγαπημένο, για να δουλέψω 30 χρόνια και να αρχίσω να βλέπω, αν δεν με προλάβει η συντέλεια του κόσμου με όσα ζούμε γύρω μας, φως στο τούνελ της συνταξιοδότησής μου.

Τα... τσούλησα γρήγορα, γιατί ο χώρος είναι μικρός και τα γεγονότα πολλά, αλλά ώρες – ώρες σκέφτομαι πως ένα βιβλίο με τη ζωή μου θα βοηθούσε πολλά νέα παιδιά να αποφύγουν σκοπέλους. Μπορεί και να το κάνω κάποια στιγμή...

Εδώ σε μια σπάνια φωτογραφία στην εξωτερική αυλή του σπιτιού μας στο χωριό. Αν κρίνω από τα ρούχα που φοράμε θα πρέπει να είναι καλοκαίρι. Από τα καλοκαίρια που συνήθιζα και μ' αρέσει, ακόμα και σήμερα να κατεβαίνω στο Θραψανό...

Δεν τους έζησα πολύ και μου λείπουν... Έφυγα νωρίς από το χωριό, στην ηλικία των 15 χρονών για να έρθω στην Αθήνα, αναζητώντας μια καλύτερη τύχη. Μας φούσκωσε τα μυαλά και ένας χωριανός, λέγοντάς μας ότι θα βρίσκαμε τον παράδεισο εκεί, το τολμήσαμε.

Η αλήθεια είναι ότι δεν μου έφεραν ποτέ αντίρρηση στις επιλογές μου. Ακόμα κι όταν αυτές εμπεριείχαν στοιχεία λάθους.

Έφυγα λοιπόν νωρίς από το χωριό, αλλά επέστρεφα πάντα. Ο τόπος που γεννήθηκα με έχει σημαδέψει. Γι' αυτό και ονειρεύομαι την επιστροφή, κάποια στιγμή, όταν οι συνθήκες το επιτρέψουν κι αφού καταφέρω να ολοκληρώσω τις δουλειές που άνοιξα στο πατρικό μου.

Τα καλοκαίρια, πάντως, ακόμα και σήμερα, φροντίζω να είμαι τουλάχιστον ένα μήνα κάτω. Ηρεμώ, χαλαρώνω. Είμαι σε ένα τόπο άκρως ενεργειακό, ανάμεσα σε φίλους και γνώριμα μέρη. Με το γιο μου παρέα. Να γνωρίσει ανθρώπους, να του μιλήσω για τις δικές μου εμπειρίες, να τον αγαπήσει κι αυτός, αν γίνεται...

Ψάχνοντας τις φωτογραφίες που βρήκε ο Παναγιώτης πριν λίγες μέρες στο χωριό, είδα κι αυτή που υποστηρίζει το σημερινό δημοσίευμα. Είμαι ανάμεσα τους, στην εξωτερική αυλή του σπιτιού μας. Δεν ξέρω ποιος τράβηξε τη φωτογραφία, είναι από τις πρώτες χρωματιστές γι' αυτό και τα χρώματα της το έχουν το προβληματάκι τους, αλλά σίγουρα είναι από τη μεριά του σπιτιού. Ανάποδα δηλαδή σε σχέση με τη φωτογραφία του σπιτιού, όπως της βλέπετε πιο κάτω.

Ήταν και οι δύο αξιαγάπητοι. Εκείνος δούλεψε, μια ζωή μάστορας και καλός μάστορας στα πιθάρια γυρίζοντας τα καλοκαίρια όλη την Κρήτη, αλλά και ως αγρότης για να τα βγάλει με αξιοπρέπεια πέρα, σε πραγματικά δύσκολους καιρούς. Κι εκείνη, ηρωική μορφή, γέννησε και μεγάλωσε μόνη της, άντρας και γυναίκα στο σπίτι, πέντε παιδιά με τον καλύτερο τρόπο που ήξερε και μπορούσε.

Ο σεβασμός μου και για τους δυο υπήρξε απεριόριστος. Κάτι πουβ φρόντιζα να τους δείξω όσο ήταν δίπλα μου, ζωντανοί και καταλάβαιναν... Πρόλαβα κι έφτιαξα ένα βίντεο σε κασέτα, που αργότερα το μετέτρεψα σε DVD όπου οι ίδιοι μιλάνε για τον εαυτό τους, τα παιδιά τους, τις ζωές τους. Και μιλάνε περπατώντας σε μέρη που αγάπησαν. Σ' αυτό το βίντεο μιλάμε κι όλα τα παιδιά. Σαν αληθινή οικογένεια. Αυτό τουλάχιστον ήταν το πρώτο που μας έμαθαν...

Έτσι ήταν το σπίτι μας όταν γεννηθήκαμε και μεγαλώσαμε εμείς... Στην πορεία των χρόνων είχε υποστεί φθορές και έπρεπε κάτι να γίνει, για να σταθεί ξανά στα πόδια του πολλά χρόνια ακόμα και να μπορέσω να το χαρώ, ως συνταξιούχος, τουλάχιστον...

Το πατρικό μου στο χωριό. Το μισό που πήρα εγώ. Το άλλο μισό το πήρε η αδερφή μου η Μαλάμω και ήδη έχει βάλει μπροστά ο γιος της Παναγιώτης να το φτιάξει για να κατεβαίνουν με τον αδερφό του, Λευτέρη κάποιες φορές... Και πολύ το χαίρομαι που θα είμαστε συγκάτοικοι...

Η τελευταία τους κατοικία... Μια μαρμαρόπλακα στο νεκροταφείο του χωριού μαρτυρά το πέρασμά τους από τούτο τον κόσμο. Στην καρδιά μας όμως και οι δυο θα μείνουν για πάντα ζωντανοί να μας καθοδηγούν στις πράξεις μας... Δεν υπάρχει περίπτωση να κατέβω στο χωριό και να μην πάω μια βόλτα από κει...